Μετάφραση- translation this blog

Τρίτη, 18 Απριλίου 2017

Κερκίνη: Ο κύκλος της ζωής

Ξενοδόχοι, ψαράδες, κρεοπώλες, βουβαλοτρόφοι, οικοπεριηγητές. Ψήστες, χρυσοχέρες, φαντάροι, χαμαμτζήδες και οδηγοί βουνού. Μπορεί η Κερκίνη να μονοπωλεί το ενδιαφέρον του ταξιδιώτη στις Σέρρες, αλλά ένας τόπος τόσο προικισμένος έχει πολλούς
πρωταγωνιστές!
k1 Η ζωή συνεχίζεται τα ομιχλώδη πρωινά της Κερκίνης. Εδώ, καβάλα στο ανατολικό ανάχωμα
Θα φτάσεις νύχτα. Τα φώτα του ΙΧ θα φωτίζουν εμπρός σου τις αχνές γραμμές πορείας του επαρχιακού δρόμου. Τα αστέρια θα υφαίνουν ανενόχλητα το ουράνιο πέπλο τους και η λίμνη Κερκίνη θα βουλιάζει στη φαινομενική ησυχία.
Ανάμεσα στο Κιλκίς και στην Καβάλα, στη σκιά της γιγάντιας μορφής του Μπέλες, στα σύνορα Ελλάδας και Βουλγαρίας, τα νερά του Στρυμόνα και του Κερκινίτη ενώνονται στον πλούσιο υδάτινο κόσμο των ψαράδων, στο άντρο της άγριας ζωής, στον επαναλαμβανόμενο προορισμό των οικοπεριηγητών, των φωτογράφων, των καλλιτεχνών, των ρομαντικών.
k2 Οι ασπρισμένες απολήξεις του Μπέλες με θέα την Ι.Μ. Προδρόμου Ακριτοχωρίου, την κοίτη του Στρυμόνα και τη λίμνη
75 υδάτινα τ. χλμ. την άνοιξη – 50 τον χειμώνα, στριμώχνονται ανάμεσα σε χωριά και υγρολίβαδα, φτιάχνουν το καμάρι των Σερρών. Το βασίλειο των αντικατοπτρισμών, των βουβαλιών, των αργυροπελεκάνων, του προστατευόμενου παρόχθιου δάσους.
Στη θέση τής κάποτε ελώδους κοιλάδας, τα ασυγκράτητα νερά των ποταμών που πριν από το ’32 και τη δημιουργία του πρώτου φράγματος πλημμύριζαν χωριά και καλλιεργήσιμες εκτάσεις, δαμάστηκαν. Η ημιτεχνητή λίμνη, παρά τα τεχνητά της όρια, ξαναφούσκωνε, ξαναπλημμύριζε, το ’82 οι φερτές ύλες του Στρυμόνα δημιούργησαν την ανάγκη για νέο φράγμα.
k3
 Ο Σάκης Γουρβάνης, καπνοπαραγωγός από το Αχλαδοχώρι, μας έκανε την τιμή να μας συνοδέψει σε ένα από τα γεφύρια του χωριού
Από το ’90 και μετά η Κερκίνη εμφανίζεται δειλά δειλά στον τουριστικό χάρτη. Το 2000 βάζει τα θεμέλια που την ορίζουν μέχρι σήμερα ως οικοτουριστικό και γαστρονομικό παράδεισο, τα καταλύματα πληθαίνουν, διοργανώνονται κατά συρροή οι δραστηριότητες.
Το 2002 ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος στήνει απ’ το μηδέν στον πυθμένα της ένα μακεδονίτικο χωριό, τα σκηνικά χρησιμοποιούνται στην ταινία «Το λιβάδι που δακρύζει», αντέχουν στη θέση τους για 3 χρόνια. Το 2006, ο μεγίστης σημασίας υγρότοπος με τα 1.300 είδη φυτών και τα 300 είδη ορνιθοπανίδας κηρύσσεται Εθνικό Πάρκο. Τα πράγματα καταλαγιάζουν, σταθεροποιούνται, ο κύκλος της ζωής συνεχίζεται.
k4 Ο Γιάννης Τσελεμπής επί το έργον
Καμιά εκατοστή πλάβες οργώνουν τώρα τα νερά της. Καμιά δεκαπενταριά ψαροκαλύβες ισορροπούν στις όχθες της. Τα βουβάλια, που από τη δεκαετία του ’70 εκτρέφονταν για εργασία (επειδή ακριβώς αντέχουν σε συνθήκες υγρασίας), επιδοτούνται, το κρέας και το γάλα τους γίνονται ανάρπαστα, από τις λίγες δεκάδες που είχαν απομείνει πριν από μια 20ετία φτάνουν πια τα 2.500 άτομα.
Αλήθεια, εδώ ο άνθρωπος είναι η μειοψηφία. Πιο πολλοί οι κορμοράνοι. Πιο πολλές οι ιτιές, τα πλατάνια, οι λεύκες και τα σκλήθρα. Πιο πολλές οι νερολακκούβες, οι συστάδες των υπέργηρων κορμών, πιο πολλά τα ορμητικά νερά.

k5 Βασίλης Τσελεμπής: όταν δεν προεδρεύει στον Αλιευτικό Σύλλογο Κερκίνης, τηγανίζει πεταλούδες!
Και ίσως είναι που αυτή η απόκοσμη πλάση συνορεύει με το Μπέλες. Γίνεται η αφετηρία και ο τερματισμός των διαδρομών για τα οχυρά της γραμμής Μεταξά, για τα ιαματικά λουτρά στο Σιδηρόκαστρο, τους γειτόνους τους στο Αγκιστρο (από τα λίγα στην Ελλάδα που μαγνητίζουν νεαρόκοσμο, ολημερίς και ολονυχτίς καταφθάνουν από όλες τις γωνιές της Ελλάδας).
Χορταίνεις εκδρομές με βαλκανικό άρωμα και πίσω ξανά στο σύμπαν των αναχωμάτων, των αντλιοστασίων, της υγρασίας.
Στο ατράνταχτο σημείο αναφοράς για τα 17 χωριά που απλώνονται στην πεδιάδα της Κερκίνης, που τρέφονται απ’ τα νερά της, εκμεταλλεύονται στο έπακρον τη γοητεία που εκπέμπει κάθε εποχή.
Αχρωμα σ’ τα είπαν, μα αν προσέξεις, το έχουν το χρώμα τους. Εργατικά, γήινα και επίπεδα, ταιριάζουν με την ομίχλη που τα καμουφλάρει κάθε χειμώνα.
Μοιάζουν με γυναίκα αφτιασίδωτη που δεν περιμένει ξένους για να στολιστεί. Μόνο σε φίλους ανοίγει την καρδιά της, που την αγαπούν, τη σέβονται, που θέλουν να τη βλέπουν όπως είναι.
60 χιλιόμετρα γύρω γύρω η λίμνη. Τρία τα λιμάνια στις όχθες της. Ενα το παρόχθιο δάσος. Για να το προσεγγίσεις θα πρέπει να μισθώσεις βάρκα. Πιο κοντά του το λιμάνι της Κερκίνης και του Μανδρακίου. Στην άλλη άκρη ο Λιθότοπος, όπου και το φράγμα. Περιμετρικά της ορθώνονται τα αναχώματα που συγκρατούν τα νερά των ποταμών.
Εγχειρίδιο Κερκίνης
Από τον οικισμό Κερκίνη καβαλάς το βόρειο ανάχωμα. Από τη Βυρώνεια μπαίνεις στο ανατολικό, το «ωραιότερο», κάνεις τον μεγάλο κύκλο. Εκεί συναντάς και τον μεγαλύτερο αριθμό νεροβούβαλων να τρέφονται ανενόχλητοι στα έλη που καθρεφτίζουν το Μπέλες.
k6 Μια γειτονιά των Ανω Ποροΐων, όπως φαίνεται από το Μπέλες
Εγκάρσια στη βόρεια πλευρά της λίμνης περνά η γραμμή του τρένου για Θεσσαλονίκη-Αλεξανδρούπολη. Στον Σ.Σ της Βυρώνειας στέκει ο ιστορικός πλάτανος όπου το 1913 πραγματοποιήθηκε η διάσκεψη μεταξύ του βασιλιά Κωνσταντίνου και του Ελ. Βενιζέλου με σκοπό τη σύναψη ανακωχής των Ελληνικών δυνάμεων με τους Βούλγαρους. Εκεί και το μικρό ενυδρείο.
Στο Ακριτοχώρι υποκλίνεσαι στη μεγαλοσύνη της Μονής Τιμίου Προδρόμου. Αγγίζεις τα πρώτα χιόνια που άσπρισαν το Μπέλες, διακρίνεις τη γέφυρα, την παλιά και τη νέα κοίτη του Στρυμόνα, μάταια εύχεσαι να δεις τη λίμνη στα λευκά.
k7 Ψάρεμα ίσον ευκαιρία για τροφή
Στην Ηράκλεια αναζητάς τα φημισμένα λουκάνικα Τζουμαγιάς που διαιωνίζουν την πρότερη ονομασία της μικρής κωμόπολης. Ανάμεσα το Μεγαλοχώρι και στο Λιμνοχώρι εντοπίζεις το γέρικο πλατάνι που σηματοδοτεί ό,τι απέμεινε από «το Λιβάδι που δακρύζει».
Και αισίως φτάνεις στον Λιθότοπο, στο φράγμα, στο κέντρο, εκεί όπου τα νερά είναι πιο βαθιά. Για αυτό στήθηκαν γύρω του τα περισσότερα καταφύγια των ψαράδων, πάντα με παράθυρο στη λίμνη, πάντα γεμάτα ψαράδες και φίλους, πάντα δεμένα με κορμούς δέντρων.
Γριβάδι και τηγανητή πεταλούδα τα ψάρια που πρέπει να δοκιμάσεις. Και βουβαλίσια σουτζουκάκια στις ψησταριές, και το αυθεντικό καζάν ντιπί στα ζαχαροπλαστεία και το βουβαλίσιο παγωτό των πλανόδιων που αράζουν παρέα με τα τουριστικά βαρκάκια στα λιμάνια κάθε πρωί.
Εννιά στο σύνολο τα πλοιάρια που κάνουν δρομολόγια. 7,5€ το άτομο χρεώνουν για περίπου μιάμιση ώρα, και 5€ για παιδιά.
Στο Μοναστηράκι βρίσκεις την ησυχία σου στη Μονή Αγίου Γεωργίου με τον ένα μοναχό. Στη Μακρυνίτσα και στα Ανω Πορόια συναντάς ό,τι πιο κοντινό έχεις στο μυαλό σου σε παραδοσιακό οικισμό. Και όλο φτάνεις πιο κοντά στην καρδιά του Μπέλες. Με τα πόδια ή το αυτοκίνητο παίρνεις στο κατόπι ρυάκια και πλατάνια, ανεβαίνεις τα υψόμετρα, θαυμάζεις την Κερκίνη αεροπλανικά, αγγίζεις τα σύνορα. Οι γίγαντες των συνόρων
Βλαχοχώρια και προσφυγοχώρια αγκαλιάζουν την Κερκίνη. Από ‘κει κρατούν οι ζουρνάδες και τα νταούλια, οι καβουρμάδες, οι ποντιακές πίτες και ένα σωρό λέξεις που φτιάχνουν το… κερκινίτικο ιδίωμα. «Τσούσκα» λες την καυτερή πιπεριά, «μπουγά» τον ταύρο, «χαϊβάνι» τον ταλαίπωρο. Ο,τι προλαβαίνουν σε μαθαίνουν οι ψαράδες!
k8 Το βυζαντινό χαμάμ στο Αγκιστρο
Ο Στέλιος Καλέσης, «ο Βιγλάτορας», σε μαθαίνει για το Μπέλες, και τον τόπο του, τα Ανω Πορόια. Είναι που ό,τι δεν κατάφερε να κάνει σαν πρόεδρος, το κατάφερε ως ξενοδόχος. Με τον παραδοσιακό ξενώνα στον οποίο μετουσίωσε το παλιό χάνι της οικογενείας έδωσε το καλό παράδειγμα· της απλότητας, της ζεστασιάς, της πίστης στην παράδοση.
Με ενθουσιασμό σου μιλά για το ιδανικό μικροκλίμα τού χωριού, για την εποχή προ λίμνης, όταν οι Σερραίοι γιατροί συνταγογραφούσαν διαμονή στα Πορόια σε όσους είχαν προβλήματα, για τον πλούτο των νερών, τους Βλάχους συντοπίτες του. «Οι Βλάχοι δεν πουλάνε ακίνητα, μένουν στην οικογένεια, κάνουν δωρεές» σου λέει.
k9 Οι πλαγιές-σύνορο με τη Βουλγαρία
Κάπως έτσι φτιάχτηκε το δημοτικό σχολείο της κλιμακωτής πλατείας, το κέντρο του κόσμου τους με τα πλατάνια και την εκκλησία της Παναγίας. Με την προτομή του Δ. Ιτσιου, του ηρωικού λοχία που αντιστάθηκε ενάντια στον Γερμανό κατακτητή.
«Πρώτοι στα γρόσια, πρώτοι και στα γράμματα» τον θυμάσαι να λέει για τους Βλάχους Πορογιώτες. Πρώτοι και στη φιλοξενία, πρώτοι και στην εστίαση (τι πέστροφες, τι συκώτια, τι λαχανίδες έχεις να δοκιμάσεις) πρώτοι και στη χαρτογράφηση του Μπέλες!
k10 Ισσάρι και Σιδηρόκαστρο
Μέσω Ανω Ποροΐων ακολουθείς τα μονοπάτια στην καρδιά του βουνού (εκεί και ο Αγιος Γεώργιος, εκεί και τα άλογα του Ν. Βαρκά που οργανώνουν καβαλαρίες) – περιμετρικά το παίρνεις με το αμάξι για το πλάτωμα Μαβί Γκιόλ με την εγκαταλελειμμένη καλύβα στα 1.180 μ. και τα ελεύθερα άλογα. Αγκαλιά με τη βραχώδη κορυφογραμμή, γίνεσαι μία κουκκίδα απέναντι στο γιγάντιο παραπέτασμα που απλώνεται για 60 χλμ.
Το Μπέλες, στην «κοιλιά» του, κρύβει 5 από τα 21 οχυρά της γραμμής Μεταξά, της σειράς οχυρωματικών έργων που αποτέλεσαν τον κύριο προμαχώνα της Ελλάδας κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ανοιχτά για το κοινό είναι το Οχυρό Ιστίμπεη και το θρυλικό Ρούπελ στην περιοχή του Αγκίστρου, το μεγαλύτερο του δικτύου.
k11 Σ.Σ. Βυρώνειας: τα τρένα σφυρίζουν ακόμα μπροστά από τον ιστορικό πλάτανο
13 χλμ. βορειότερα, μακριά από τα βλέμματα, παρέα με τις νταλίκες της εθνικής και τα εμπορικά κέντρα- φαντάσματα του παρελθόντος, ξεπροβάλλουν τα ιαματικά λουτρά του Αγκιστρου με το βυζαντινό εν λειτουργία χαμάμ που χρονολογείται στο 950 μ.Χ.
Κάτι άλλο που τα κάνει λαχταριστά, είναι η 24ωρη, όλο τον χρόνο λειτουργία τους, παρέα με τις εναλλακτικές δραστηριότητες που μπορείς να διοργανώσεις κατά την εκεί παραμονή σου.
Αλλη χάρη έχουν τα λουτρά Σιδηροκάστρου, που ουσιαστικά προλογίζουν την ομώνυμη πόλη με το βυζαντινό κάστρο (Ισσάρι) και τους καταρράκτες των Ζεστών Νερών που σχηματίζει ο Κρουσοβίτης στον δρόμο για το Αχλαδοχώρι.

Κάπου εκεί, ανάμεσα στο Αγκιστρο όρος και στον Σερραϊκό Λαϊλιά, τερματίζεις τις εξορμήσεις. Στο παλιό Κρούσοβο με τα 9 γεφύρια, που πέρα από το Καρυδοχώρι, με τους κρεμασμένους σε γιρλάντες μπασμάδες στα καφενεία, δεν έχει άλλους γείτονες.
Αλλη «ράτσα» τα χωριά σε τούτη τη μεριά. Καπνοχώρια. Πόσο μακριά φαντάζει τώρα η λίμνη; Καλά στο ‘παν οι ψαράδες. Ενας ο τρόπος να ριζώσεις: «Αμα πιεις νερό από τη λίμνη δεν φεύγεις».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου